Qeni (
Canis lupus familiaris) është një lloj i zbutur i
ujkut, anëtar i familjes
Canidae dhe rendit
Carnivora. Termi përdoret për të dy variantet i egër dhe i përkëdhelur. Qeni e ka prejardhjen nga familja e ujqërve.
Qeni shpejt u bë i njohur kudo në
kulturën e të gjitha pjesëve te
botës, zakonisht në vendbanimet e hershme të
njeriut. Besohet se
emigrimi
i suksesshëm nëpër ngushticën e Beringut nuk mund të ketë qenë i mundur
pa qen te cilët tërhiqnin slitën. Qentë kryejnë punë të shumta për
njerëzit, të tilla si
gjueti, mbrojtje, ndihmojnë individët me të meta. Aktualisht, vlerësohet se në botë ka 400 milionë qen.
![https://i.ytimg.com/vi/opKg3fyqWt4/hqdefault.jpg](https://i.ytimg.com/vi/opKg3fyqWt4/hqdefault.jpg)
Gjate 15.000 viteve qeni ishte zbutur, vetëm në një pjesë të vogël të
tokës jo, grupet e
kafshëve të ngjajshme pamja dhe sjellja nga e cila janë formuar nga faktorët e mjedisit dhe rolet funksionale. Si kuptim modern i
gjenetikes
së zhvilluar, njerëzit filluan të përziejnë me qëllim qentë për një
përhapje të gjerë me tipare specifike. Përmes këtij procesi, qeni ka
zhvilluar në qindra raca të ndryshme, dhe tregon më shumë sjellje ne
ndryshim me çdo
gjitar tjetër te tokës.
Shikimi
Ashtu si gjitarët më të mëdhenj, qentë kane shikim me ngjyra ekuivalente me vizion (kuqe-jeshile)
ngjyra
te verbërish tek njerëzit (deuteranopia). Sistemit vizual (pamor) tek
qeni ka evoluar për të ndihmuar në gjueti. Dallimi pamor i tyre për
objektet qe levizin është shumë i lartë; qentë kanë treguar qe jane në
gjendje që të dallojne në mes njerëzve pronarin e tyre nga distanca deri
një milje. Si gjahtarë qentë shpesh mbështeten në vizionin e tyre në
situata të ulëta
drite: ata kanë bebe syri të mëdhenj, një densitet të lartë, një rreze te madhe shikimi, dhe një
lucidum tapetum.
Tapetum është një sipërfaqe reflektuese pas retinë se reflekton dritën e
cila kthehet për të dhënë shembellim te dyte per te pare me mire
gjallesen.
Sytë
e racave të ndryshme të qenve kane forma, dimensione, dhe konfigurimime
ne retinë te ndryshme. Shumë prej tyre kane nja damar pamor - një qark
te gjerë që shkon në të gjithë gjerësinë e retinës dhe i jep asaj një
fushë shumë te gjerë dhe nje vizion të shkëlqyer. Disa kohë me pare disa
perj tyre kanë pasur nje fushë vizioni deri në 270° (krahasuar me 180°
per njerëzve). Disa prej tyre te cilet kane nuhatje te dobët kanë zone
shikimi te ngjashme me atë të njerëzve. Shumica kanë vizion të mirë, por
disa tregojnë një gjenetikë predispozicion për miopi - të tilla si
Rottweilers, ku një në çdo dy është gjetur të jetë miop (dritshkurter).
No comments:
Post a Comment