Balena vrasëse (
lat.
Orcinus orca), e njohur edhe si
orka, është një
balenë me dhëmbë e cila i përket familjes së
delfinëve oqeanikë, ku është anëtarja më e madh e saj. Balenat vrasëse janë të përhapura në të gjitha
oqeanet, nga rajonet e
Arktikut dhe
Antarktikut
deri tek detërat tropikë. Balenat vrasëse kanë dietë të ndryshme,
megjithëse popullatat individuale ushqehen me gjah të veçantë. Disa
ushqehen vetëm me peshq, kurse disa gjuajnë
gjitarët e detit si fokat. Ata janë të njohur të sulmojnë këlyshët e
balenave. Balenat vrasëse konsiderohen si grabiqarë kulmorë, grabiqarë natyrorë të mangët.
Balenat vrasëse janë shumë të shoqërueshme; disa popullata janë të përbërë nga grupe familjare
matriakale
të cilët janë familjet më të qëndrueshme të çdo lloji të shtazëve.
Teknikat e tyre të sofistikuara të gjuetisë dhe sjelljet vokale, të
cilat janë zakonisht specifike për një grup të veçantë dhe të
trashëguara brez pas brezi, janë përshkruar antropomotikalisht si
manifestime të
kulturës.
BIRN
aktualish diskuton pozitën e bisedimeve të orkave si gjendje e
pamjaftueshme për shkak të gjasave se dy ose më shumë lloje të balenave
janë specie të ndara. Disa popullata lokale janë të konsideruara si në
rrezik për shkak të shterimit të gjahut, shkatërimit të habitateve,
popullsisë, zënja si rob pë parqet e gjitarëve të detit, dhe të
konflikteve me peshkatarët. Më vonë më 2005, "
banorët jougor"
popullsia e balenave vrasëse të cilët jetojnë në ujërt e Kolumbisë
Britanike dhe në ujërat e shtetit të Uashingtonit janë vendosur në
listën e Specieve të Rrezikuara të SH.B.A-ve.
Balenat e egra vrasëse nuk janë të konsideruara si rrezik për
njerëzit, por ka pasur raste ku orkat e zëna rob të vrasin ose të
plagosin pronarët e tyre në parqet argëtuese të detit. Balenat vrasëse
paraqiten me të madhe në mitologjinë e kulturave indogjene, me
reputacionin e tyre duke filluar nga shpirtërat e njerëzve deri te
vrasës të pamëshirshëm.
No comments:
Post a Comment